विश्व स्वास्थ्य संगठन (WHO) ले आज नयाँ मार्गनिर्देशन जारी गर्दै एचआईभी संक्रमणको रोकथामका लागि वर्षमा दुईपटक लगाइने इन्जेक्टेबल औषधि लेनाकापाविर (LEN) लाई अतिरिक्त प्री-एक्सपोजर प्रोफिल्याक्सिस (PrEP) विकल्पको रूपमा प्रयोग गर्न सिफारिस गरेको छ। यो ऐतिहासिक नीति परिवर्तनले विश्वव्यापी एचआईभी प्रतिक्रिया प्रणालीलाई नयाँ दिशा दिने अपेक्षा गरिएको छ। मार्गनिर्देशन रवाण्डाको किगालीमा जारी १३औँ अन्तर्राष्ट्रिय एड्स समाज सम्मेलन (IAS 2025) मा प्रस्तुत गरिएको हो।
LEN पहिलो पटक उपलब्ध भएको यस्तो PrEP विकल्प हो, जुन वर्षमा दुईपटक मात्र लगाउनुपर्ने इन्जेक्सन हो, जसले दैनिक गोली वा छोटो अवधिका अन्य औषधिहरूको सट्टा लामो समयसम्म प्रभावकारी सुरक्षा दिन्छ। यो उपाय विशेष गरी दैनिक औषधि सेवन गर्न नसक्ने, कलंकको डर रहने, वा स्वास्थ्य सेवामा पहुँच नपुग्ने व्यक्तिहरूको लागि अत्यन्त उपयोगी हुनसक्छ। WHO का महानिर्देशक डा. टेड्रोस अधानोम गेब्रेयेससले LEN लाई “एचआईभी खोपको विकल्पमा अर्को प्रभावकारी उपाय” भनेका छन्, जसले लगभग सबै संक्रमणहरू रोक्ने क्षमता परीक्षणहरूमा देखाएको छ।
२०२४ मा १.३ मिलियन नयाँ एचआईभी संक्रमण भएका थिए, जुनमध्ये धेरैजसो यौनकर्मी, समलैङ्गिक पुरुष, ट्रान्सजेन्डर, लागूऔषध प्रयोगकर्ता, जेलबन्द व्यक्ति, बालबालिका र किशोरहरूजस्ता प्राथमिक समूहमा देखिएका थिए। यसै सन्दर्भमा WHO को LEN सिफारिसले रोकथाम विकल्पहरूको विविधता बढाउने र व्यक्तिहरूलाई स्वास्थ्यमा स्वतन्त्र निर्णय गर्न सक्ने विकल्प प्रदान गर्ने उद्देश्य राखेको छ।
नयाँ मार्गनिर्देशन अनुसार, HIV परीक्षणलाई सजिलो बनाउनका लागि सार्वजनिक स्वास्थ्य दृष्टिकोणमा आधारित ‘र्यापिड टेस्ट’ प्रयोग गर्ने सिफारिस गरिएको छ, जसले खर्चिलो र जटिल परीक्षण प्रक्रियालाई हटाउँदै सामुदायिक फार्मेसी, क्लिनिक र टेलिहेल्थमार्फत दीर्घकालीन PrEP को पहुँच सुनिश्चित गर्नेछ। LEN हालका लागि सीमित पहुँचमा भए पनि WHO ले राष्ट्रहरूलाई यसलाई राष्ट्रिय HIV रोकथाम कार्यक्रममा तुरुन्तै लागू गर्न आह्वान गरेको छ।
IAS 2025 मा प्रस्तुत थप सिफारिसहरूमा, WHO ले पहिलोपटक दीर्घकालीन इन्जेक्टेबल औषधि काबोटेग्राविर र रिल्पिभिरिन (CAB/RPV) लाई मौखिक उपचारबाट स्विच गर्ने विकल्पको रूपमा सिफारिस गरेको छ। साथै, HIV सेवामा उच्च रक्तचाप, मधुमेह, डिप्रेशन, चिन्ता र मद्यपान समस्या जस्ता गैर-संक्रामक रोगहरूको सेवा एकीकरण गर्ने सिफारिस गरिएको छ। STIs को लागि, प्रमुख जोखिम समूहमा गोनोरिया वा क्लामाइडियाको स्क्रिनिङ गर्न सिफारिस गरिएको छ।
त्यस्तै, mpox संक्रमण भएका र ARV सेवन नगरेका HIV संक्रमितहरूको लागि शीघ्र उपचार सुरु गर्न सिफारिस गरिएको छ। साथै, mpox संक्रमण भएका वा शंकास्पद व्यक्तिहरूमा शीघ्र HIV परीक्षण गर्न पनि WHO ले सिफारिस गरेको छ। एचआईभी कार्यक्रमहरूमा देखिएको आर्थिक चुनौतीको सन्दर्भमा, WHO ले नयाँ कार्य सञ्चालन मार्गनिर्देशन समेत सार्वजनिक गरेको छ, जसले प्राथमिक सेवाहरूलाई कसरी निरन्तरता दिने, जोखिम मूल्याङ्कन गर्ने, अवरोधहरू निगरानी गर्ने, र प्रणालीहरूलाई लचिलो बनाउने भन्ने विषयमा स्पष्ट खाका दिएको छ।
WHO का डा. मेग डोहर्टीले भनेका छन्, “हामीसँग एड्सलाई सार्वजनिक स्वास्थ्य समस्याको रूपमा अन्त्य गर्ने उपकरण र ज्ञान छन्। अब आवश्यकता छ, यी सिफारिसहरूलाई समुदायमै लागू गर्न साहसिक कदम चाल्नु।” २०२४ को अन्त्यसम्म अनुमानित ४०.८ मिलियन मानिस एचआईभीसँग बाँचिरहेका थिए, जसमा ६५% WHO अफ्रिकी क्षेत्रमा थिए। ६३०,००० जनाको मृत्यु एचआईभी सम्बन्धी कारणले भएको थियो, र १.३ मिलियनले नयाँ संक्रमण प्राप्त गरेका थिए। उपचार पहुँच बढ्दो क्रममा रहेको छ — २०२४ मा ३१.६ मिलियन मानिसले ART सेवन गरिरहेका थिए।
विश्वव्यापी स्वास्थ्यको लागि चुनौतीपूर्ण आर्थिक अवस्थाबीच WHO को यो मार्गनिर्देशनले रोकथाम, उपचार, र सेवा प्रवाहलाई एकीकृत गर्दै प्रभावकारी, समावेशी र लचिलो एचआईभी प्रतिक्रिया सुनिश्चित गर्ने लक्ष्य राखेको छ। अब समय छ — यी सिफारिसहरूलाई कार्यान्वयनमा ल्याएर वास्तविक प्रभाव सुनिश्चित गर्ने।