हालका वर्षहरूमा कामदार क्षतिपूर्ति प्रणाली (workers’ compensation) मा मानसिक स्वास्थ्यको महत्त्व उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ। अमेरिका लगायत विश्वभर करिब पाँचमध्ये एक जना वयस्क मानिस मानसिक स्वास्थ्य समस्यासँग जुधिरहेका छन्, जसले गर्दा बीमा कम्पनीहरू र नीति निर्माणकर्ताहरू मानसिक स्वास्थ्य दावीहरूलाई उच्च प्राथमिकता दिन थालेका छन्। सुरुमा यी दावीहरू केवल आपतकालीन सेवामा कार्यरत कर्मचारीहरू (जस्तै अग्निनियन्त्रक, प्रहरी) को PTSD उपचारका लागि सीमित थिए, तर अहिले स्वास्थ्यकर्मी, नर्स र अन्य अग्रमोर्चाका कामदारहरू समेत यसमा समेटिन थालेका छन्। न्यूयोर्क, भर्मन्ट र वाशिंगटन जस्ता राज्यहरूले मानसिक स्वास्थ्यका दावीहरूलाई कानुनी रूपमा मान्यता दिँदै कार्यक्रम विस्तार गरेका छन्।
विश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार, मानसिक स्वास्थ्य समस्याबाट हुने उत्पादनशीलताको ह्रासले विश्व अर्थतन्त्रलाई हरेक वर्ष झन्डै १ ट्रिलियन डलरको नोक्सानी पुर्याइरहेको छ। डिप्रेसन भएका कर्मचारीहरूले अन्यको तुलनामा ८.७ दिन बढी बिदा लिन्छन्, जसले कार्यस्थलमा अनुपस्थित रहने र कम उत्पादक हुने समस्या निम्त्याउँछ। यस्तो अवस्थामा कार्यस्थलमा प्रारम्भिक हस्तक्षेप (early intervention) अत्यावश्यक मानिन्छ। कुनै पनि चोटपटक वा मानसिक समस्या देखिएपछि सुरुवाती ३० दिनभित्र नै आवश्यक सहायता, मूल्यांकन र मनोवैज्ञानिक सेवा प्रदान गरेमा पुनः कार्यमा फर्कन सहज हुन्छ र संस्थाको खर्च पनि घट्छ।
तर प्रारम्भिक हस्तक्षेप सफल बनाउन कम्पनीहरूले मानसिक स्वास्थ्य सम्बन्धी कलंक (stigma) हटाउने प्रयास गर्नुपर्छ। मानसिक समस्या भएका कर्मचारीहरू अक्सर उपेक्षा र भेदभावको सामना गर्छन्, जसले उनीहरूको कार्यसम्पादन र मनोबलमा नकारात्मक असर गर्छ। त्यसैले कार्यस्थलमा नेतृत्व प्रशिक्षण, सहकर्मी समर्थन समूह, र नियमित मानसिक स्वास्थ्य संवाद जस्ता उपायहरू अवलम्बन गर्नु महत्त्वपूर्ण छ। साथै, कर्मचारी सहायता कार्यक्रम (Employee Assistance Program) उपलब्ध गराउनु र मानसिक तथा शारीरिक स्वास्थ्य दुवैलाई बराबरी महत्व दिनु संस्थाको नैतिक र कानुनी जिम्मेवारी हो।
कार्यस्थलमा “high-tech, high-touch” दृष्टिकोण– जहाँ प्रविधि र मानवीय सहायताको संयोजन हुन्छ– अपनाउने चलन बढ्दो छ। कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI), टेलिहेल्थ सेवा, र डेटा विश्लेषण प्रविधिहरूले जोखिमपूर्ण केसहरू छिटो पहिचान गर्न, मानसिक समस्या देखिने संकेतहरू पहिल्यै थाहा पाउन र आवश्यक सहयोग दिन मद्दत गर्छ। यस्तै, केस म्यानेजरहरूले प्रारम्भिक मूल्यांकन गर्दै कर्मचारीको मानसिक, सामाजिक र शारीरिक अवस्थाको सम्पूर्ण मूल्यांकन गरेर उचित सहायता सिफारिस गर्न सक्छन्।
निष्कर्षमा, मानसिक स्वास्थ्य अब वैकल्पिक सेवा होइन, कार्यस्थलको अनिवार्य हिस्सा बन्न थालेको छ। बीमा कम्पनी, नियोक्ता र स्वास्थ्यकर्मीहरू सबैले मिलेर मानसिक स्वास्थ्यलाई प्राथमिकतामा राख्ने हो भने, केवल लागत घटाउने मात्र होइन, एक दिगो, सकारात्मक र मानव-केंद्रित कार्य वातावरण निर्माण गर्न सकिन्छ। यसले न केवल उत्पादनशीलता बढाउँछ, तर कर्मचारीहरूको जीवनस्तर सुधार्न पनि सहयोग पुर्याउँछ।
स्रोत : Insurance News