तुलसीपुर, दाङका हेमोफिलिया बिरामीहरूले जीवनरक्षक औषधि विशेषगरी ‘फ्याक्टर’ नामक इन्जेक्सन सहज रूपमा स्थानीय स्तरमै उपलब्ध गराउन सम्बन्धित निकायहरूलाई आग्रह गरेका छन्। यो इन्जेक्सन हेमोफिलियाका बिरामीहरूको लागि अत्यन्त जरुरी हुन्छ, जसले गम्भीर रक्तस्रावलाई रोक्न सहयोग गर्छ। तुलसीपुर उपमहानगरपालिका–७ का रामबहादुर दहित र उनका तीन दाजुभाइ हेमोफिलिया रोगबाट पीडित छन्। यो एक दुर्लभ अनुवांशिक रोग हो, जसले रगत जम्ने प्रक्रियामा बाधा पुर्‍याउँछ। “हामीसँग यो इन्जेक्सन लिने विकल्प यहाँ छैन, त्यसैले बुटवल वा काठमाडौँ जान बाध्य हुन्छौं,” दहितले भने। “यहाँ यो औषधिको कुनै पहुँच छैन।” दहितजस्ता बिरामीहरू हरेक हप्ता कम्तीमा एकपटक बुटवल पुगेर ‘फ्याक्टर’ इन्जेक्सन लिनुपर्ने बाध्यता छ। ढिलो भएमा ज्यान नै जोखिममा पर्न सक्छ, किनभने हेमोफिलिया बिरामीहरूमा एकपटक सुरु भएको रक्तस्राव आफैं रोकिँदैन। “धेरैपटक त बुटवलसमेत समयमै पुग्न सकिँदैन,” तुलसीपुरका अर्का हेमोफिलिया बिरामी शेरबहादुर चौधरीले भने। “यो इन्जेक्सन केवल दुर्लभ होइन, अत्यावश्यक पनि हो।” हाल लुम्बिनी प्रदेश सरकारले औषधि निःशुल्क उपलब्ध गराउने व्यवस्था गरे तापनि बिरामीहरूले आपूर्ति श्रृंखला भरपर्दो नभएको गुनासो गरेका छन्। तुलसीपुरमा मात्रै हाल छ जना दर्ता भएका हेमोफिलिया बिरामी छन्, जो नियमित रूपमा बुटवल वा बाँकेको भेरी अस्पताल जानुपर्ने बाध्यतामा छन्। आर्थिक बोझ कम गर्न स्थानीय सरकारले प्रत्येक बिरामीलाई वार्षिक रु १५,००० प्रदान गर्दै आएको छ। “यस वर्ष पनि हामीले प्रति बिरामी उक्त रकम उपलब्ध गराएका छौं,” तुलसीपुरका मेयर टिकाराम खड्काले जानकारी दिए। तुलसीपुर उपमहानगरपालिकाको जनस्वास्थ्य प्रवर्द्धन शाखा प्रमुख डा. ओम पी. न्यौपानेका अनुसार, हेमोफिलियाको पूरै निको हुने उपचार छैन। “साना चोटपटकले समेत ज्यान लिने खतरा हुने भएकाले यी बिरामीहरू अत्यन्त सतर्क हुनुपर्छ,” उनले भने। हेमोफिलिया रगत जमाउन सहयोग गर्ने तत्वहरूको कमीका कारण हुने अनुवांशिक रोग हो। यसका लक्षणहरूमा अनावश्यक निलडाम देखिनु, जोर्नी दुख्नु, साना चोटबाट लामो समयसम्म रक्तस्राव हुनु, पिसाबमा रगत आउनु, र कहिलेकाहीँ नाकबाट रगत आउनु पर्ने छन्। सरकारले औषधि उपलब्ध गराउने प्रयास थाले पनि बिरामी र अधिकारकर्मीहरूका अनुसार जीवनरक्षा र आधारभूत स्वास्थ्य अधिकार सुनिश्चित गर्न औषधिको पहुँचलाई विकेन्द्रिकरण गर्दै स्थानीय आपूर्ति सञ्जाललाई स्थायी र भरपर्दो बनाउनु आवश्यक छ।