सन् २०२५ को सुरुवातमा डेमोक्रेटिक रिपब्लिक अफ कङ्गो (DRC) को उत्तरपश्चिमी क्षेत्रमा रहेको Équateur प्रान्तका धेरै गाउँहरूमा एक रहस्यमय रोगको प्रकोप देखा परेको थियो, जुन पछि परीक्षणद्वारा मलेरिया भएको पुष्टि गरियो। प्रारम्भिक चरणमा रोगको कारण अनिश्चित भए पनि, यस प्रकोपले कम्तीमा १,००० जनालाई संक्रमित बनायो र ६० जनाभन्दा बढीको ज्यान गयो। रोगले निकै तीव्र गतिमा बिरामीहरूलाई असर पारेको थियो, जसमा लक्षण देखिनासाथै ४८ घण्टाभित्र मृत्यु हुने घटनाहरू व्यापक थिए।
यो प्रकोप पहिलो पटक जनवरी २०२५ मा देखिएको थियो र फेब्रुअरीको अन्त्यसम्ममा दुई पृथक भौगोलिक क्लस्टरहरूमा १,१०० नजिकका केसहरू र ६० भन्दा बढी मृत्युको विवरण सार्वजनिक गरिएको थियो। ती दुई क्लस्टरहरू आपसमा १८० किलोमिटर टाढा भए पनि दुवैमा रोगको प्रकृति मिल्दोजुल्दो थियो। प्रारम्भिक अनुसन्धानले पहिलो संक्रमित तीन बालबालिकाले Boloko गाउँमा मृत बाँदरको मासु खाएपछि बिरामी परेका र जनवरी १०–१३ भित्रै तिनको मृत्यु भएको देखाएको थियो। यसपछि त्यही गाउँमा ५–१८ वर्ष उमेरका चार बालबालिकाको मृत्यु भयो, भने छिमेकी गाउँ Danda मा जनवरी २२ मा अर्को मृत्युपछि फेब्रुअरी ९ मा Bomate भन्ने गाउँमा दोस्रो प्रकोप देखिएको थियो।
प्रमुख दुई क्लस्टरमध्ये Bolomba क्लस्टर मा कम्तीमा १२ केस र ८ मृत्यु र Basankusu क्लस्टर मा ९४३ भन्दा बढी केस र ५२ मृत्यु भएका थिए। यी क्षेत्रहरू गहिरो वर्षा वन र अविकसित यातायात संरचनाले घेरिएको छन्, जसले रोकथाम तथा उपचार प्रयासहरूलाई अत्यन्त कठिन बनाएको थियो। विश्व स्वास्थ्य संगठन (WHO) का अनुसार दुर्गमता, कमजोर स्वास्थ्य पूर्वाधार, र सुरक्षाको अभावले प्रकोप नियन्त्रणमा ठूलो अवरोध खडा गर्यो।
प्रभावित बिरामीहरूमा ज्वरो, जाडो लाग्ने, टाउको दुख्ने, वान्ता (रगतसहित), पेट दुख्ने, पातलो दिसा (कतिपयमा रगतसहित), नाकबाट रगत बग्ने, घाँटी दुख्ने, शरीर कडिने, र रक्तश्रावजस्ता लक्षण देखिएका थिए। केही बिरामी त लक्षण देखिनासाथ केही घण्टामै ज्यान गुमाउने अवस्थासमेत देखिएको थियो।
Basankusu क्लस्टरका ५७१ नमूनाहरू परीक्षण गर्दा ५४.१% मा मलेरिया पोजिटिभ देखिएको थियो। यद्यपि रोगको गम्भीरता र मृत्युको गति हेर्दा को-इन्फेक्सन, विषालु मलेरिया स्ट्रेन, वा अन्य जटिलताहरू जस्तै सेप्सिस (रक्त संक्रमण) को आशंका गरिएको थियो। सुरुवातमा रक्तश्राव देखिएकाले इबोला वा मारबर्ग भाइरस को सम्भावनालाई लिएर पनि परीक्षण गरियो, तर १८ केसमा दुवै भाइरस नेगेटिभ भेटिए।
फेब्रुअरी २७ मा राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य संस्थाका निर्देशक जनरल Dieudonne Mwamba ले प्रकोप अनौठो वा नयाँ रोग नभइ मलेरिया र खानाको विषाक्तताको मिलाजुलो प्रभाव भएको हुनसक्ने बताएका थिए। पछि, मार्च २४ मा सोही संस्थाले परीक्षण परिणामका आधारमा प्रकोपको मुख्य कारण मलेरिया भएको औपचारिक रूपमा घोषणा गर्यो।
WHO अफ्रिकन क्षेत्रीय कार्यालयले घटनाको अपडेट दिँदै आफ्नो टोली पठाएर स्थानमै अनुसन्धान, निगरानी प्रणाली र उच्च-जोखिमका रोगहरूको परीक्षण गर्यो। क्षेत्रीय अस्पतालहरू जस्तै Bikoro Hospital मा निगरानी थालिएको थियो। स्वास्थ्य सेवा सिमित भएकोले औषधि अभाव, ढिलो प्रतिक्रिया, र ग्रामीण बासिन्दाहरूको भयका कारण केही गाउँहरूले प्रभावित क्षेत्र छाडेर भाग्न थालेको पनि प्रतिवेदनहरूमा उल्लेख गरिएको छ।
यस प्रकोपले देखाएको छ कि दुर्गम र सुविधाविहीन क्षेत्रमा रोग नियन्त्रण अत्यन्त जटिल हुन्छ, र समयमै हस्तक्षेप नगरेमा त्यसले धेरै मानिसको ज्यान जान सक्छ। WHO ले तत्काल उच्चस्तरीय हस्तक्षेप आवश्यक रहेको बताएको छ।
स्रोत : Wikipidia